Structure et fonctions du droit public belge

Decreten zijn wetgevende normen van de gemeenschappen en gewesten, aangenomen door hun parlementen. Ordonnanties zijn de equivalent van decreten voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, aangenomen door het Brussels Parlement.

De drie soorten bevoegdheden zijn exclusief (slechts één overheid bevoegd), concurrerend (meerdere bevoegdheden, soms met hiërarchie) en parallel (alle overheden bevoegd binnen eigen domein).

Het Brussels Hoofdstedelijk Parlement telt 89 leden, verdeeld over de Franse taalgroep (72 zetels) en de Nederlandse taalgroep (17 zetels).

België telt vijf hoven van beroep: Brussel, Gent, Antwerpen, Bergen en Luik. Een Kamer van Inbeschuldigingstelling, onderdeel van het Hof van Beroep, behandelt hoger beroep tegen beslissingen van de raadkamer.

Het gelijkheidsbeginsel houdt in dat personen in dezelfde toestand gelijk moeten worden behandeld (juridische gelijkheid). Juridische gelijkheid eist geen feitelijke gelijkheid; verschillend behandelen mag indien objectief en redelijk verantwoord.

Grote gemeenten (>100.000 inwoners) kunnen districten vormen. Deze hebben rechtstreeks verkozen districtsraden en organen zoals een districtscollege. Hun bevoegdheden zijn afgeleid van de gemeente (delegeert of decretaal bepaald) en altijd ondergeschikt aan de centrale stad, die controle behoudt.

De provinciegouverneur is een commissaris van de Vlaamse regering in de provincie. Hij is benoemd door de Vlaamse regering en vertegenwoordigt zowel de federale staat als het gewest. Zijn rol omvat het toezicht op de naleving van wetten en decreten, het uitvoeren van overheidsbesluiten, het uitoefenen van administratief toezicht op gemeenten en provincies, en het handhaven van de openbare orde.

België telt 5 Vlaamse en 5 Waalse provincies. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest oefent de provinciale bevoegdheden uit voor de 19 gemeenten van Brussel en heeft geen eigen provincie.

Gemeenschappen zijn persoonsgebonden, gebaseerd op taal en cultuur (bv. Vlaamse, Franse, Duitstalige Gemeenschap). Gewesten zijn territoriaal, gebaseerd op geografische gebieden (bv. Vlaams, Waals, Brussels Hoofdstedelijk Gewest).

Negatieve verplichting: de overheid mag niet zomaar ingrijpen in het privéleven, tenzij wettelijk voorzien, met een legitiem doel en noodzakelijk in een democratische samenleving.
Positieve verplichting: de overheid moet actieve maatregelen nemen om dit recht te garanderen, ook tussen burgers onderling.

De zes grondwettelijke principes die de bevoegdheden van rechtscolleges regelen zijn: burgerlijke rechten exclusief voor hoven en rechtbanken; politieke rechten in principe ook voor hoven en rechtbanken; de wetgever kan politieke rechten toewijzen aan administratieve rechtscolleges; geen uitzonderingsrechtbanken; rechtscolleges moeten bij wet worden opgericht; en één Raad van State voor heel België.

Het Vlaams Gewest en de Vlaamse Gemeenschap zijn samengevoegd, met één parlement en één regering. Het Waals Gewest heeft een eigen parlement en regering, maar de Franse Gemeenschap heeft een apart parlement en regering, samengesteld uit leden van het Waals Parlement en Franstalige leden van het Brussels Parlement. De Duitstalige Gemeenschap heeft eveneens een eigen parlement en regering, met beperktere bevoegdheden. Het Brussels Hoofdstedelijk Parlement en de Regering werken met Franse en Nederlandse taalgroepen.

De Vlaamse Regering telt maximaal 11 leden, met minstens één minister die in Brussel woont. De ministers worden door het Vlaams Parlement verkozen. De regering is collectief en individueel verantwoordelijk tegenover het parlement, dat een motie van wantrouwen kan indienen. De regering kan het parlement niet ontbinden.

Een gerationaliseerd parlementair regime is een systeem waarin enkel het parlement democratische legitimiteit bezit. De regering, die niet verkozen is, is verantwoording verschuldigd aan het parlement en haar voortbestaan hangt af van het parlementair vertrouwen. Sinds 1993 is België geëvolueerd naar een gerationaliseerd systeem, met de Kamer van Volksvertegenwoordigers als enige orgaan dat de federale regering naar huis kan sturen via een constructieve motie van wantrouwen.

Federale loyaliteit is de verplichting voor de federale staat, gemeenschappen en gewesten om hun bevoegdheden zo uit te oefenen dat het evenwicht van de federale staat niet wordt verstoord. Het is belangrijk omdat het samenwerkingsmechanismen en procedures voor conflictvoorkoming en -regeling omvat, zoals het Overlegcomité, om het complexe Belgische federale systeem te beheren.

Het briefgeheim beschermt de vertrouwelijkheid van post. Uitzonderingen omvatten: vermoeden van verboden inhoud door de post, en inlichtingenonderzoeken waarbij een onderzoeksrechter of procureur toestemming geeft voor inbeslagname of bijzondere opsporingsmethodes.

De drie organen van het gemeentebestuur zijn de gemeenteraad, het college van burgemeester en schepenen, en de burgemeester.

Bij een constructieve motie van wantrouwen op federaal niveau moet de Kamer van volksvertegenwoordigers direct een opvolger (nieuwe minister-president) voorstellen om de regering te doen vallen. Dit voorkomt regeringscrisissen.

Impliciete bevoegdheden mogen enkel gebruikt worden indien dit noodzakelijk is voor de effectieve uitoefening van een expliciet toegekende bevoegdheid. De gewesten mogen bijvoorbeeld geen eigen rechtbanken oprichten, tenzij dit essentieel is voor hun ruimtelijk ordeningsbeleid.

België telt op gerechtelijk vlak 5 ressorts, 12 arrondissementen en 187 kantons.

Het eigendomsrecht is beschermd door de Grondwet en het EVRM. Beroving van eigendom mag enkel voor het algemeen nut, volgens de wet, en met een billijke, voorafgaande schadeloosstelling.

De drie categorieën zijn toegewezen, residuaire en impliciete bevoegdheden.

Districtsraden opereren onder de centrale stad; hun bevoegdheden zijn overgedragen, decretale of uitvoering, en mogen nooit strijdig zijn met besluiten van de stad. Zaken als personeelszaken, politie, financiën en fiscale bevoegdheid blijven exclusief op stadsniveau.

Het Hof telt 12 rechters, benoemd voor het leven. Er zijn 6 Nederlandstaligen en 6 Franstaligen. 50% zijn juristen (magistraten/professoren) en 50% zijn voormalige politici met minstens 5 jaar parlementaire ervaring. Minstens 1/3 moet van elk geslacht zijn. Rechters moeten minstens 40 jaar oud zijn.

Bevoegdheidsconflicten worden opgelost door het Hof van Cassatie, dat waakt over de scheiding der machten. Belangenconflicten kunnen, afhankelijk van de aard, door verschillende instanties worden behandeld, waaronder de Raad van State voor administratieve geschillen en het Grondwettelijk Hof voor bevoegdheidsconflicten tussen federale en deelstatelijke entiteiten.

De gewesten hebben bevoegdheden zoals onteigening, authenticatie van documenten, en bestuurlijk toezicht op lagere overheden. Ze zijn ook bevoegd voor samenwerking, internationale betrekkingen (voor gewestmateries), handhaving van eigen regelgeving, en wetenschappelijk onderzoek. Ze kunnen volksraadplegingen organiseren, behalve over financiën of begroting.

Het eigendomsrecht wordt beschermd door de Belgische Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Niemand mag van zijn eigendom worden beroofd zonder algemeen nut, wettelijke procedure en billijke schadeloosstelling.

De gemeenteraad beheert de lokale belangen en heeft fiscale bevoegdheid. De gewesten bepalen de regels voor de samenstelling en werking van gemeentelijke instellingen.

De vier onderdelen zijn: vrijheid om onderwijs te verstrekken, keuzevrijheid en neutraliteit, recht op onderwijs, en gelijkheid.

De onschendbaarheid van de woning is niet absoluut. Inmenging door de overheid is mogelijk voor de openbare veiligheid of economische belangen, mits de wet dit bepaalt en de voorgeschreven vorm volgt.

Beroving van eigendom gebeurt door een onteigening die voldoet aan wettelijke procedures, publiek nut en schadeloosstelling. Verstoring omvat bredere inmengingen, zoals het regelen van gebruik of het intrekken van vergunningen, zonder noodzakelijk schadeloosstelling.

De provincieraad is een rechtstreeks verkozen orgaan dat de provinciale belangen regelt. De deputatie is het uitvoerend orgaan van de provincie, dat door de provincieraad wordt gekozen en belast is met het dagelijks bestuur.

De 3 principes van drukpersvrijheid zijn: het verbod op censuur (geen preventieve overheidsmaatregel), getrapte aansprakelijkheid (schrijver, uitgever, drukker, verspreider) en de bevoegdheid van het hof van assisen voor persmisdrijven.

Het college van burgemeester en schepenen is het uitvoerende orgaan van de gemeente, bestaande uit de burgemeester, OCMW-voorzitter en schepenen, die collegiaal beslissingen nemen. De burgemeester is voorzitter van dit college, hoofd van de administratie en verantwoordelijk voor openbare orde en veiligheid.

Het Overlegcomité is het belangrijkste politieke orgaan voor overleg tussen de verschillende Belgische regeringen (federaal, gemeenschappen, gewesten). Het behandelt belangenconflicten en bevordert samenwerking, met procedures die de uitvoering van maatregelen tijdelijk kunnen schorsen.

Voor vergaderingen in gesloten lokalen is geen voorafgaande machtiging nodig voor vreedzame burgers, hoewel de overheid preventieve maatregelen kan nemen. Bijeenkomsten in open lucht vallen onder de politiewetten en vereisen vaak voorafgaande toestemming of melding.

Het recht op privacy, gegarandeerd door de Grondwet, omvat de onschendbaarheid van de woning, het briefgeheim, en de eerbiediging van het privé- en gezinsleven, inclusief de bescherming van persoonsgegevens.

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is bevoegd voor ruimtelijke ordening, stedenbouw, grondbeleid, monumenten, landschap, dierenwelzijn, verkeersveiligheid (snelheidsbeperkingen, radars), en biculturele aangelegenheden. Het oefent gewestbevoegdheden uit via Ordonnanties, beheert taken van provincie en agglomeratie, en is bevoegd voor de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie.

De negatieve godsdienstvrijheid is de vrijheid om niet te geloven of deel te nemen aan erediensten. De staat mag niemand dwingen tot deelname aan religieuze handelingen of het onderhouden van religieuze rustdagen.

België erkent het recht op een menswaardig bestaan, ingevuld door arbeidsrechten (werk, billijke voorwaarden, collectief onderhandelen), zorg en bijstand (sociale zekerheid, gezondheid, bijstand), huisvesting, een gezond leefmilieu, recht op culturele en maatschappelijke zelfontplooiing, en gezinsbijslag.

Gedecentraliseerde besturen (gemeenten, provincies) zijn autonoom maar niet volledig onafhankelijk; de centrale overheid kent hen bevoegdheden toe en oefent bestuurlijk toezicht uit. Centrale overheid behoudt uiteindelijke controle en bevoegdheden.

De staat en de erediensten zijn gescheiden. De staat mag zich niet bemoeien met de benoeming van bedienaren van erediensten of hen verbieden te corresponderen met religieuze overheden.

De standstill-verplichting houdt in dat bestuursorganen bij het nemen van beslissingen rekening moeten houden met de hogere wetgeving. Indien een besluit hiermee strijdig is, wordt het niet toegepast (buiten-toepassing-lating), maar blijft het wel bestaan.

Personen met een handicap hebben recht op volledige inclusie in de samenleving en op redelijke aanpassingen.

Het getrapte aansprakelijkheidssysteem bepaalt de volgorde waarin personen verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor drukpersmisdrijven: eerst de schrijver, dan de uitgever, de drukker, en tot slot de verspreider.

Het inzagerecht geeft individuen toegang tot bestuursdocumenten. Het recht op vervolging houdt in dat een ambtenaar strafrechtelijk vervolgd kan worden voor misdrijven, vaak met specifieke procedures zoals toestemming van de Kamer.

De vrijheid van mening is het recht om overtuigingen kenbaar te maken via woord, geschrift of gedrag, met gebruik van alle media. Drie vormen zijn expliciet beschermd: de vrijheid van drukpers (geen censuur, wel getrapte aansprakelijkheid), de vrijheid van vereniging en vergadering, en de vrijheid van onderwijs. Misbruik van deze vrijheid is strafbaar.

Censuur is elke preventieve overheidsmaatregel die de verspreiding van meningen of berichten via de drukpers tegenhoudt. Het is verboden omdat de Grondwet enkel bestraffing achteraf toelaat, niet voorafgaande controle.

Programmarechten zijn fundamentele rechten die de burger beschermen tegen de overheid, zoals die in de Grondwet staan. Ze verschillen van andere grondrechten door hun specifieke focus op de bescherming van de burger tegen mogelijke machtsmisbruik van de overheid, door het instellen van grenzen aan de staatsmacht en het garanderen van individuele vrijheden.

De negatieve godsdienstvrijheid houdt in dat niemand gedwongen mag worden deel te nemen aan handelingen of plechtigheden van een eredienst, noch religieuze rustdagen te onderhouden.

Onderscheid is toegestaan indien het berust op een objectief criterium en redelijk verantwoord is (legitiem doel en evenredig middel). Dit zorgt voor juridische, geen feitelijke, gelijkheid.

Een onweerlegbaar vermoeden van schending van het gelijkheidsbeginsel treedt op wanneer een wettelijke bepaling categorieën van personen op een fundamenteel verschillende manier behandelt zonder objectieve rechtvaardiging. Dit betekent dat wanneer een norm personen zonder redelijke en evenredige grond ongelijk behandelt — bijvoorbeeld door hun ras, geslacht of andere relevante status — de bepaling per se in strijd is met artikel 10 en 11 van de Grondwet (gelijkheid en niet-discriminatie). De wetgever kan dit vermoeden dan niet ontkrachten door een algemene doelstelling aan te voeren; er is daarvoor geen geldige verdediging mogelijk.

Parlementaire onschendbaarheid beschermt parlementsleden tegen strafrechtelijke vervolging zonder toestemming van hun kamer tijdens de zittingsperiode.

Parlementaire onverantwoordelijkheid betekent dat parlementsleden niet vervolgd kunnen worden voor uitspraken gedaan tijdens hun functie, zelfs na hun mandaat.

De Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest

Vlaanderen

De regering kan enkel nog door de Kamer van volksvertegenwoordigers naar huis gestuurd worden via een constructieve motie van wantrouwen.

De Senaat verloor de mogelijkheid om de regering naar huis te sturen.

De regering kan niet zomaar vallen zonder een directe opvolger.

Het koningschap wordt automatisch doorgegeven via erfopvolging en de macht van de koning is beperkt door de Grondwet.

De koning wordt niet verkozen, maar de functie gaat over op erfgenamen, en zijn bevoegdheden zijn grondwettelijk vastgelegd.

Erfopvolging van de troon en grondwettelijke beperking van de koninklijke bevoegdheden.

Nationale soevereiniteit stelt dat de natie als eenheid de hoogste macht heeft, terwijl volkssoevereiniteit de macht bij het volk legt die direct beslist.

Nationale soevereiniteit is gebaseerd op het idee van de natie als een ondeelbare entiteit, terwijl volkssoevereiniteit de directe wil van het volk als basis neemt.

Een juridisch antwoord van een hoger rechtscollege op een rechtsvraag van een andere rechter.

Een vraag van een rechter aan het Grondwettelijk Hof over de grondwettigheid van een wet die hij moet toepassen.

Publiekrecht regelt de verhouding tussen de burger en de overheid.

Publiekrecht omvat staatsrecht, bestuursrecht, strafrecht, strafprocesrecht en fiscaal recht.

De Koning duidt een informateur of formateur aan om de onderhandelingen te leiden.

De Koning start het proces van regeringsvorming door het aanstellen van verkenner, bemiddelaar, informateur of formateur.

De Koning coördineert de eerste stappen in het vormen van een nieuwe regering na de verkiezingen.

De Rechtbank van Eerste Aanleg kan als enige optreden als er geen andere rechtbank bevoegd is.

De Rechtbank van Eerste Aanleg heeft een residuaire bevoegdheid voor zaken die niet door andere rechtbanken worden behandeld.

Een vonnis is een uitspraak van een lagere rechtbank, terwijl een arrest een uitspraak is van een hogere gerechtsinstantie zoals een hof of de Raad van State.

Een vonnis wordt uitgesproken door rechtbanken (bv. rechtbank van eerste aanleg), en een arrest door hogere instanties zoals hoven van beroep of de Raad van State.

Er zijn vijf hoven van beroep in België: Brussel, Antwerpen, Gent, Luik en Bergen.

De vijf Belgische hoven van beroep bevinden zich in Brussel, Antwerpen, Gent, Luik en Bergen.

De verdeling van de staatsmacht over de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht, die elkaar controleren en in evenwicht houden.

De constitutionele scheiding van de drie staatsmachten (wetgevend, uitvoerend, rechterlijk) om machtsmisbruik te voorkomen.

Het principe dat de staatstaken worden verdeeld over drie onafhankelijke machten die elkaar controleren en balanceren.

Een rechterlijke uitspraak die onherroepelijk vaststaat en niet meer aangevochten kan worden.

De onbetwistbare status van een rechterlijke beslissing nadat alle rechtsmiddelen zijn uitgeput.

De finaliteit van een vonnis of arrest; het definitieve karakter van een rechterlijke uitspraak.

Exclusieve bevoegdheden zijn taken die enkel door de federale overheid of enkel door de deelstaten mogen worden uitgevoerd, zonder inmenging van de andere entiteit. Concurrerende bevoegdheden zijn taken waarbij zowel de federale overheid als de deelstaten kunnen optreden, wat kan leiden tot overlap of samenwerking.

Exclusieve bevoegdheden zijn strikt voorbehouden aan één bestuursniveau (federaal of deelstaat), terwijl concurrerende bevoegdheden gedeeld kunnen worden tussen de federale overheid en de deelstaten.

De vernietiging geldt voor iedereen en de rechtshandeling verdwijnt uit de rechtsorde.

De uitspraak is bindend voor alle partijen en de rechtshandeling is niet langer van toepassing.

Ministeriële contrasignering is de verplichting dat elke geschreven akte van de Koning medeondertekend moet worden door een minister.

Zonder de handtekening van een minister heeft een akte van de Koning geen rechtsgevolg.

Ministeriële contrasignering houdt in dat een minister automatisch verantwoordelijk wordt voor een akte van de Koning die hij medeondertekent.

Het vernietigen van onwettige bestuurshandelingen.

Controleren van de uitvoerende macht door beroep tot nietigverklaring.

Handhaven van de wet door onwettige besluiten te vernietigen.

De Gemeenschap

Het Gewest

Zaken die de persoonlijke levenssfeer van burgers raken.

Zaken die betrekking hebben op de status, rechten en plichten van individuen.

De Vlaamse Regering

De Federale Regering

Culturele aangelegenheden

Onderwijs

Persoonsgebonden aangelegenheden

De Raad van State

Raad van State

De Vlaamse Regering benoemt de burgemeester.

De verkozen kandidaat met de meeste naamstemmen uit de grootste coalitiefractie wordt benoemd door de Vlaamse Regering.

De burgemeester wordt benoemd door de Vlaamse Regering op basis van de gemeenteraadsverkiezingen.

Impliciete bevoegdheden stellen instellingen in staat om hun eigen bevoegdheden effectief uit te oefenen, zelfs buiten hun strikt afgebakende domein, mits aan strikte voorwaarden wordt voldaan.

Ze maken het mogelijk voor een entiteit om een bevoegdheid uit te oefenen die normaal tot een andere entiteit behoort, indien dit noodzakelijk is voor de uitoefening van de eigen bevoegdheid.

Dit principe laat toe om grenzen van bevoegdheden te overschrijden onder strikte voorwaarden, zoals noodzakelijkheid, deelbare materie en marginale impact.

Artikel 10 van de Grondwet stelt de gelijkheid van alle Belgen vast.

De Grondwet stelt in artikel 10 dat alle Belgen gelijk zijn voor de wet.

Artikel 10 van de Grondwet bepaalt de gelijkheid van alle Belgen.

Een belangenconflict gaat over de opportuniteit van een maatregel die wettelijke bevoegdheid overschrijdt, terwijl een bevoegdheidsconflict gaat over de juridische vraag of een overheid buiten haar toegewezen takenpakket treedt.

Een belangenconflict is een politiek conflict over de schade aan belangen van een andere entiteit, terwijl een bevoegdheidsconflict een juridisch geschil is over de verdeling van bevoegdheden.

Het privéleven

Het gezinsleven

Juridische gelijkheid betekent dat iedereen gelijk behandeld wordt door de wet, terwijl feitelijke gelijkheid iedereen identiek behandelen betekent, ongeacht hun situatie.

Juridische gelijkheid eist gelijke behandeling van gelijke gevallen, feitelijke gelijkheid zou leiden tot ongelijke behandeling van ongelijke gevallen.

Juridische gelijkheid is gelijkheid voor de wet, feitelijke gelijkheid zou inhouden dat iedereen exact hetzelfde behandeld moet worden.

De plicht van de federale staat, gemeenschappen en gewesten om hun bevoegdheden zo uit te oefenen dat het evenwicht van de federale staat niet verstoord wordt.

De verplichting van de federale entiteiten om rekening te houden met elkaar en samen te werken om het evenwicht van de federale staat te bewaren.

Het principe waarbij de federale staat, gemeenschappen en gewesten elkaars bevoegdheden respecteren en samenwerken om de integriteit van het federale systeem te handhaven.

Het recht dat elke ruimte die iemand bewoont, beschermt tegen onrechtmatige huiszoeking, tenzij de wet dit specifiek toestaat en voorschrijft.

Het principe dat een bewoonde ruimte onschendbaar is en huiszoeking enkel mag gebeuren volgens de wettelijke bepalingen en vormvereisten.

De minister bevoegd voor Justitie

De minister van Justitie

De bevoegde minister

Het recht om onderwijs te verstrekken, de keuzevrijheid en neutraliteit, het recht op onderwijs, en gelijkheid voor alle leerlingen en instellingen.

Vrijheid om onderwijs te verstrekken, vrije keuze en neutraliteit, recht op onderwijs, en gelijkheid.

Onderwijs verstrekken, keuzevrijheid en neutraliteit garanderen, recht op toegang tot onderwijs, en gelijke behandeling.

Briefgeheim verwijst naar de onschendbaarheid van correspondentie, beschermd door het recht om te voorkomen dat brieven zonder toestemming worden geopend of ingezien.

Het briefgeheim garandeert dat vertrouwelijke communicatie via post en andere middelen beschermd is tegen ongeautoriseerde toegang, zoals bepaald door de wet.

Programmarechten zijn economische, sociale en culturele rechten die de overheid een principiële plicht opleggen om een bepaald beleid te voeren.

Programmarechten zijn fundamentele rechten die geen directe werking hebben en door de overheid via wetten en decreten moeten worden uitgewerkt.

Het zijn rechten die burgers niet rechtstreeks bij de rechter kunnen afdwingen, maar die een beleidsprogramma voor de overheid vormen.

Het recht om niet te geloven of niet deel te nemen aan religieuze handelingen of plechtigheden.

Het recht om niet gedwongen te worden tot deelname aan religieuze handelingen, plechtigheden of het onderhouden van religieuze rustdagen.

Eerst de minister die de akte meeondertekent, daarna de koning. Ministers dragen de verantwoordelijkheid voor de daden van de koning.

De ministeriële contrasignering zorgt ervoor dat een akte van de koning enkel rechtsgevolgen heeft na medeondertekening door een minister.

Ministers zijn verantwoordelijk voor de daden van de koning; zonder hun handtekening heeft een akte van de koning geen rechtsgevolg.

Censuur is een preventieve maatregel van de overheid die het verspreiden van meningen via de drukpers tegenhoudt of verbiedt. De Belgische Grondwet verbiedt dit expliciet.

Censuur is het vooraf verbieden of tegenhouden van de verspreiding van meningen door de overheid. Dit is niet toegestaan volgens de Belgische Grondwet.

Onteigening mag enkel plaatsvinden mits voorafgaande billijke schadeloosstelling.

De onteigening moet gebeuren ten algemenen nutte en mits voorafgaande billijke schadeloosstelling.

Het recht op huisvesting is geen direct afdwingbaar recht in de Belgische Grondwet, maar er is wel een sociale plicht om tegemoet te komen aan behoeftigen.

De Belgische Grondwet erkent het recht op huisvesting niet als een individueel afdwingbaar recht, maar legt wel een sociale plicht op aan de overheid.

Nationale soevereiniteit en vertegenwoordiging

Gerationaliseerd parlementair regime en nationale soevereiniteit

Gelijkheid en niet-discriminatie

Vernietiging geldt erga omnes en ex tunc, terwijl buiten-toepassing-lating inter partes geldt.

Vernietiging door de Raad van State verwijdert de handeling uit de rechtsorde met terugwerkende kracht; buiten-toepassing-lating negeert het besluit enkel voor een specifiek geschil.

Bij vernietiging verdwijnt de bestuurshandeling volledig, bij buiten-toepassing-lating blijft ze bestaan maar wordt ze genegeerd in een bepaald geval.

Het Grondwettelijk Hof controleert of wetten, decreten en ordonnanties de Grondwet schenden, en waakt over de bevoegdheidsgrenzen tussen deelstaten.

Het Grondwettelijk Hof oordeelt over bevoegdheidsgeschillen tussen de federale staat, gemeenschappen en gewesten, en controleert de grondwettelijkheid van wetgevende normen.

Het Hof toetst wetten, decreten en ordonnanties aan de Grondwet, met name op het gebied van grondrechten en bevoegdheidsverdeling.