Classification of Legal Branches

Formeel recht beschrijft de procedures en wijzen waarop de naleving van materieel recht verzekerd kan worden.

Publiekrecht regelt de verhouding burger-overheid, met nadruk op het algemeen belang en dwingend recht. Privaatrecht regelt verhoudingen tussen burgers onderling, met nadruk op private belangen en meestal aanvullend recht.

Fiscaal recht bevat regels over welke belastingen de overheid kan vragen, hoe deze worden begroot, ingevorderd en hoe betwisting verloopt.

Publiekrecht regelt de essentiële belangen van de staat/samenleving en bepaalt de fundamentele basis van onze maatschappij. Er kan niet van afgeweken worden.

Materieel recht omvat alle rechtsregels die personen rechten toekennen, plichten opleggen en deze omschrijven.

Het recht van openbare orde beschermt de essentiële belangen van de staat of samenleving en bepaalt de fundamentele basis van de maatschappij. Voorbeelden zijn regels rond de economische, sociale of morele orde.

Dwingend recht beschermt een zwakkere partij en kan enkel door hen terzijde geschoven worden. Recht van openbare orde beschermt essentiële maatschappelijke belangen; de rechter spreekt ambtshalve de nietigheid uit bij schending.

Gemengde rechtstakken, zoals economisch recht, financieel recht, sociaal recht en intellectuele rechten, kenmerken zich door de regulering van zowel de verhouding tussen private personen onderling als de interactie tussen particulieren en de overheid.

Nee, men kan geen afstand doen van regels van openbare orde. Deze beschermen essentiële belangen van de staat of samenleving en bepalen de fundamentele basis van de maatschappij. De rechter spreekt ambtshalve de nietigheid uit bij schending.

Het burgerlijk recht regelt de verhouding tussen burgers onderling. Het omvat het familierecht en het vermogensrecht.

Positief recht is het recht dat momenteel geldt en door rechters wordt toegepast. Natuurrecht is het ideale, rechtvaardige recht gebaseerd op morele principes, niet op wat actueel geldt.

Burgerlijk procesrecht regelt rechtsvorderingen tussen burgers onderling, wat het privaatrechtelijk maakt. Echter, de organisatie van de rechterlijke macht door de staat plaatst het ook onder publiekrecht.

Dwingend recht zijn rechtsregels waarvan niet mag worden afgeweken, omdat ze een beschermde partij die als "zwakker" wordt beschouwd, beschermen. Alleen de beschermde partij kan de nietigheid inroepen of ervan afzien.

Arbeidsrecht regelt de werkrelatie tussen werkgever en werknemer. Socialezekerheidsrecht garandeert burgers een levensstandaard en minimuminkomen ter bescherming tegen armoede.

De overheid speelt een rol door publiekrechtelijke rechtsvormen toe te passen in het privaatrecht (bv. openbaarheid in ondernemingsrecht) en door privaatrechtelijke technieken te gebruiken voor algemene belangen (bv. privatisering).

Burgerlijk procesrecht is een voorbeeld; het regelt rechtsvorderingen tussen burgers (privaatrechtelijk) maar de organisatie van de rechterlijke macht is een zaak van de staat (publiekrechtelijk). Ook het gebruik van privaatrechtelijke technieken door de overheid, zoals bij autonome overheidsbedrijven, vervaagt de grenzen.

Publiekrecht regelt de ongelijke relatie burger-overheid, gericht op het algemeen belang en is daarom dwingend recht (van openbare orde). Privaatrecht regelt de gelijke relatie burger-burger, gericht op particuliere belangen en is doorgaans aanvullend recht.

Voorbeelden van autonome overheidsbedrijven zijn de NMBS, waarbij de overheid privaatrechtelijke technieken gebruikt om publieke doelen te bereiken.

Privatisering is het gebruik van privaatrechtelijke technieken door de overheid om publieke doelen te bereiken. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij PPS of autonome overheidsbedrijven.

Ja, begrippen kunnen verschillende betekenissen hebben afhankelijk van de rechtstak, zoals het burgerlijk procesrecht dat zowel privaat- als publiekrechtelijke aspecten omvat. Dit komt door de verwevenheid van belangen en de toenemende rol van de overheid.

Ondanks de vervaging blijft de indeling belangrijk omdat het de dwingendheid van regels aangeeft, specifieke principes per rechtstak definieert, en de betekenis van begrippen verduidelijkt.

Een voorbeeld is het ondernemingsrecht, dat publiekrechtelijke openheidsnormen toepast binnen een privaatrechtelijk kader, of het gebruik van privaatrechtelijke technieken door de overheid om publieke doelen te bereiken, zoals bij autonome overheidsbedrijven.

Burgerlijk procesrecht

Economisch recht

De toenemende verwevenheid van publieke en private belangen, en de ruimere overheidsinterventie in de samenleving.

De overheid past privaatrechtelijke technieken toe voor publieke doelen, en publiekrechtelijke principes worden in privaatrechtelijke contexten toegepast.

Door publiekrechtelijke rechtsvormen toepasbaar te maken binnen het privaatrecht, zoals openbaarheid in het ondernemingsrecht.

Door privaatrechtelijke technieken te gebruiken om publieke doelen te bereiken, zoals bij PPS-constructies of autonome overheidsbedrijven.

Publiekrecht regelt de verhouding tussen burger en overheid, waarbij het algemeen belang voorgaat en dwingend recht geldt. Privaatrecht regelt de verhouding tussen burgers onderling, met gelijkheid en meestal aanvullend recht.

Het fundamentele onderscheid ligt in het doel: publiekrecht dient het algemeen belang (burger-overheid) en is dwingend, terwijl privaatrecht particuliere belangen (burger-burger) dient en meestal aanvullend is.

Economisch recht

Financieel recht

Sociaal recht

Intellectuele rechten

Het familierecht regelt de persoonlijke en familiale verhoudingen, inclusief huwelijk en afstamming.

Familierecht omvat regels over naam, nationaliteit, familierelaties en ouderlijke macht.

Het familierecht regelt zaken als huwelijk, echtscheiding, afstamming en ouderlijke bevoegdheden.

Het ondernemingsrecht omvat de bijzondere en afwijkende regels voor ondernemingen, de vrijheid van ondernemen, mededingingsregels en insolventierecht.

Ondernemingsrecht regelt specifieke regels voor ondernemingen, eerlijke concurrentie, en wat er gebeurt bij schulden.

Het bepalen welk rechtssysteem en welke rechter van toepassing is bij privaatrechtelijke conflicten met een internationale component.

Het regelen van de toepasselijke wetgeving en rechter bij grensoverschrijdende privaatrechtelijke geschillen.

Het vaststellen van het toepasselijke recht en de bevoegde rechter bij rechtsconflicten met een internationaal karakter.

Het staatsrecht regelt de inrichting, bevoegdheden, werking en onderlinge verhoudingen van staatsorganen, alsook de fundamentele rechten en vrijheden van burgers.

Het staatsrecht omvat de regels betreffende de organisatie en de bevoegdheden van de staat, en de fundamentele rechten van de burger.

Fiscaal recht regelt de belastingen die de overheid kan heffen, hoe deze worden begroot en ingevorderd, en hoe betwistingen worden afgehandeld.

Fiscaal recht bepaalt welke belastingen de overheid mag vragen, hoe ze worden vastgesteld, geïnd en hoe geschillen hierover worden beslecht.

Volkenrecht ontstaat voornamelijk via internationale verdragen en internationaal gewoonterecht.

Volkenrecht komt tot stand door internationale verdragen, gewoonterecht en algemene beginselen die door naties erkend worden.

Internationale verdragen en gewoonterecht zijn de belangrijkste bronnen van het volkenrecht.

Recht dat wordt uitgevaardigd door supranationale instellingen waaraan lidstaten een deel van hun bevoegdheid hebben overgedragen.

Regels uitgevaardigd door supranationale instellingen waaraan lidstaten bevoegdheden hebben overgedragen.

Het sociaal recht, specifiek het socialezekerheidsrecht, omvat de normen die een gegarandeerde levensstandaard en een minimuminkomen waarborgen.

Socialezekerheidsrecht is een onderdeel van het sociaal recht dat burgers beschermt tegen armoede door een gegarandeerd inkomen te voorzien.

Het beschermen van belangrijke waarden, de openbare orde en veiligheid door strafbare gedragingen en sancties te definiëren.

Het vaststellen van strafbare feiten en de bijbehorende sancties om de samenleving te beschermen tegen schadelijk gedrag.

Materieel recht bepaalt de rechten en plichten van personen, formeel recht beschrijft de procedures om deze rechten te handhaven.

Materieel recht definieert de inhoud van rechten en plichten, formeel recht regelt hoe deze via juridische procedures worden toegepast.

Objectief recht verwijst naar het geheel van rechtsregels die gelden, ongeacht een specifieke persoon, terwijl subjectief recht de concrete rechten en plichten van een persoon zijn die voortvloeien uit die regels.

Objectief recht omvat de algemene normen en wetten, zoals eigendomsrecht. Subjectief recht is het recht van een specifieke persoon om op basis van die normen iets te doen of te vorderen.

Intellectuele rechten beschermen creaties van de menselijke geest, los van de materiële realisatie, tegen namaak of misbruik.

Rechten die verbonden zijn aan creaties van de menselijke geest en de titularis beschermen tegen namaak of misbruik.

Regels waarvan niet mag worden afgeweken omdat ze een partij beschermen die door de wet als zwakker wordt beschouwd.

Regels waarvan partijen niet mogen afwijken, vaak ter bescherming van een zwakkere partij in een rechtsverhouding.

Recht dat ter bescherming van een zwakkere partij niet terzijde mag worden geschoven.

Recht dat enkel geldt als partijen niets anders overeenkomen en waarvan ze mogen afwijken.

Suppletief recht dat enkel van toepassing is bij een stilzwijgen van de contractpartijen.

Rechten, plichten en bevoegdheden die personen kunnen verkrijgen uit het objectief recht.

De rechten die een persoon kan uitoefenen op basis van het objectief recht.

Het houdt in dat een persoon een eigen belang kan afdwingen door juridische stappen te ondernemen.

De mogelijkheid om via een rechtsvordering een juridische verplichting van een derde direct af te dwingen.

Het recht van een individu om, op basis van een eigen belang, een juridische actie te ondernemen tegen een derde.

Bescherming van essentiële belangen van de staat of samenleving

Bepaling van de fundamentele basis van onze maatschappij

Regels m.b.t. economische, sociale, morele orde of milieu

Het positief recht is het recht dat momenteel van kracht is en door rechters wordt toegepast.

Positief recht verwijst naar de geldende wetten en regels in een samenleving.

Het zijn de wetten en regels die vandaag effectief gelden en toegepast worden.

Het ideale of wenselijke recht, gebaseerd op filosofische ideeën over wat rechtvaardig is.

Het recht dat volgens morele principes zou moeten gelden, in plaats van wat momenteel van kracht is.

Gekenmerkt door een ongelijkheid tussen burger en overheid, waarbij het algemeen belang voorgaat op het individuele belang.

Het publiekrecht regelt de verhouding tussen de burger en de overheid en is van openbare orde, wat betekent dat er niet van afgeweken kan worden.

Om publieke doelen te bereiken.

Om publieke belangen te dienen met behulp van privaatrechtelijke instrumenten.

Vanwege de verwevenheid van publieke en private belangen en de toenemende rol van de overheid.

Publiek-private samenwerkingsverbanden (PPS) en autonome overheidsbedrijven zijn manieren waarop de overheid privaatrechtelijke technieken gebruikt om publieke doelen te bereiken.

PPS en autonome overheidsbedrijven zijn voorbeelden van hoe de overheid gebruikmaakt van privaatrechtelijke technieken, zoals privatisering, om algemeen belang te dienen.

Burgerlijk procesrecht regelt zowel geschillen tussen burgers onderling (privaatrechtelijk aspect) als de organisatie van de rechtsmacht door de staat (publiekrechtelijk aspect).

Het verenigt de private belangen van burgers in geschillen met de publieke taak van de staat in het organiseren en uitvoeren van rechtspraak.

De overheid gebruikt privaatrechtelijke technieken zoals publiek-private samenwerking (PPS) of autonome overheidsbedrijven (zoals de NMBS) om publieke doelen te bereiken.

Gebruik van privaatrechtelijke instrumenten door de overheid, bijvoorbeeld bij de oprichting van autonome overheidsbedrijven of via publiek-private samenwerking, om publieke belangen te dienen.

Het helpt bij het bepalen van het dwingende karakter van regels.

Het verduidelijkt dat begrippen verschillende betekenissen kunnen hebben per rechtstak.

Het biedt een structuur voor het begrijpen van de rechtsregels en hun onderlinge relaties.

Het regelt de organisatie, bevoegdheid en werking van de rechterlijke macht en de procedures die gevolgd moeten worden.

Het bepaalt hoe geschillen tussen burgers worden beslecht en hoe rechtsvorderingen worden behandeld.

Het regelt de rechtsmiddelen die men kan aanwenden na een uitspraak van een rechter.

Het regelt de organisatie, bevoegdheid en werking van de rechterlijke macht en de rechtsmiddelen die men kan aanwenden.

Regels m.b.t. de organisatie, bevoegdheid en werking van de rechterlijke macht en rechtsmiddelen.

Regels betreffende de organisatie, bevoegdheid en werking van de rechterlijke macht, inclusief rechtsmiddelen tegen rechterlijke uitspraken.

Procedurele regels die de naleving van materieel privaatrecht verzekeren en middelen bieden bij geschillen.

Het onderdeel van het privaatrecht dat de rechtsgang en de middelen tegen uitspraken regelt.

Marktpraktijkenrecht regelt de economische activiteit en omvat consumentenbescherming, mededingingsrecht en prijsreglementering.

Het marktpraktijkenrecht is een onderdeel van het economisch recht dat de economische activiteit reguleert en organiseert.

Marktpraktijkenrecht omvat regels voor eerlijke concurrentie, consumentenbescherming en prijsvorming binnen de economische activiteit.

Openbaarheid in het ondernemingsrecht verwijst naar de toepassing van publiekrechtelijke beginselen, zoals openbaarheid, binnen het privaatrechtelijke domein van het ondernemingsrecht.

Openbaarheid in het ondernemingsrecht is een voorbeeld van de verwevenheid tussen publiekrecht en privaatrecht, waarbij publieke regels invloed hebben op private rechtsverhoudingen.

Arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht

Arbeidsrecht, regels rond werkgevers-werknemer relaties en socialezekerheidsrecht, regels rond sociale bescherming

Arbeidsrecht en socialezekerheidsrecht, die deels publiek en deels privaat recht zijn

Algemene basisprincipes die door beschavingen worden erkend

De basisprincipes die door beschaafde naties worden erkend

Arbeidsrecht regelt de verhoudingen tussen werkgever en werknemer, terwijl socialezekerheidsrecht zorgt voor een minimuminkomen en levensstandaard.

Arbeidsrecht focust op de rechten en plichten in een ondergeschikte tewerkstelling, socialezekerheidsrecht op bescherming tegen armoede en inkomensbehoud.

Europese verordeningen spelen een steeds belangrijkere rol in het bepalen van het toepasselijke internationaal privaatrecht, naast nationale regelingen.

Verordeningen van de Europese Unie, die rechtstreeks gelden in alle lidstaten, hebben een groeiende invloed op het internationaal privaatrecht.

Ze bieden regels die rechtstreeks toepasbaar zijn in alle lidstaten en versterken zo de rol van de EU in internationaal privaatrechtelijke conflicten.

Europese Unie

Verenigde Naties

Mededingingsrecht is een onderdeel van het economisch recht dat de economische activiteit reguleert.

Mededingingsrecht omvat regels over eerlijke concurrentie binnen de economie.

Het regelt de economische activiteit en omvat mededingingsregels, consumentenbescherming en prijsreglementering.

Raad van State

Grondwettelijk Hof

Het garandeert een vergelijkbare levensstandaard en een minimuminkomen ter bescherming tegen armoede.

Het garandeert burgers sociale bescherming en een zekere levensstandaard, ook bij tegenslag.

Het waarborgt burgers een sociaal vangnet en bescherming tegen armoede.

Creaties van de menselijke geest tegen namaak of misbruik.

De titularis beschermen tegen namaak of misbruik van geestelijke creaties.

Geestelijke creaties beschermen tegen namaak of misbruik.

De essentiële belangen van de staat of de samenleving

De fundamentele basis van onze maatschappij

Dwingend recht beschermt een specifieke, zwakkere partij en kan door die partij terzijde worden geschoven, terwijl openbare orde de essentiële belangen van de staat of samenleving beschermt en de rechter de nietigheid ambtshalve moet uitspreken.

Dwingend recht kan door de beschermde partij worden genegeerd, maar openbare orde regels kunnen niet door partijen worden afgeweken en de rechter spreekt de nietigheid uit.

De beschermde partij

De partij die de wet als 'zwakker' beschouwt

Regels die de essentiële belangen van de staat of de samenleving beschermen en de fundamentele basis van onze maatschappij bepalen.

Regels die van openbare orde zijn, beschermen de essentiële belangen van de staat en de fundamentele basis van de samenleving.

Regels die de essentiële staatsbelangen, de maatschappelijke fundamenten, de economische en sociale orde, en de goede zeden beschermen.

Positief recht is het recht dat effectief geldt, terwijl natuurrecht het ideale of wenselijke recht is, gebaseerd op filosofische ideeën over rechtvaardigheid.

Het positieve recht is de actuele wetgeving, ongeacht of deze rechtvaardig is, terwijl natuurrecht focust op wat rechtvaardig zou moeten zijn volgens morele principes.

Formeel recht beschrijft de procedures en methoden om naleving van materieel recht af te dwingen.

Formeel recht bepaalt hoe de naleving van het materiële recht verzekerd kan worden, inclusief de procedures.

Beschermen van spaarders en het vertrouwen in financiële instellingen

Beschermen van privé-spaarders en het publieke vertrouwen in financiële instellingen bewaren

Het waarborgen van de stabiliteit en integriteit van financiële markten